Sake staat bij de meeste mensen op de lijst van "ooit eens proberen, maar ik weet eigenlijk niet hoe". Je ziet het op de menukaart van Japanse restaurants, naast de miso en de edamame, maar thuis een fles bestellen? Dat voelt onbekend. Terwijl sake precies zo'n drank is die je veel vaker zou moeten drinken, en die ook bij heel veel meer dan sushi past.
In Nederland wordt sake steeds toegankelijker. Grotere slijterijen en zelfs sommige supermarkten hebben tegenwoordig een of twee flessen staan. Toch weten de meeste mensen niet wat ze ermee moeten. Dat lossen we hier op.
Wat sake eigenlijk is
Sake is gemaakt van rijst, water, koji-schimmel en gist. Meer is het niet. De rijst wordt gefermenteerd, niet gestookt, waardoor sake dichter bij wijn ligt dan bij rijstjenever of sterkedrank. Het alcoholpercentage zit meestal tussen de 14 en 16 procent, vergelijkbaar met een stevige witte wijn.
De smaak is zacht, soms fruitig, soms aards, altijd met een lichte umamitoon die je bij wijn zelden tegenkomt. Dat umami-karakter is trouwens een van de redenen waarom sake zo goed bij eten past. Het versterkt hartige smaken zonder ze te overheersen.
Drie types die je moet kennen
Er zijn tientallen sake-categorieën, maar voor thuis hoef je er maar drie te onthouden: junmai, ginjo en daiginjo. Die namen verwijzen naar hoe ver de rijstkorrel is gepolijst vóór het brouwen. Hoe meer er wordt weggepolijst, hoe zuiverder en lichter de sake.
- Junmai (puur rijst) - voller van smaak, iets aardser, past goed bij hartige gerechten. Betaalbaar en toegankelijk. Drink het licht warm als je wil voelen wat sake echt kan.
- Ginjo (gepolijst tot 60% of minder) - fruitiger en aromatischer. Je proeft meloen, peer, soms wat bloemen. Een goed alternatief voor een glas witte wijn, zeker bij de maaltijd.
- Daiginjo (gepolijst tot 50% of minder) - de meest verfijnde variant, licht en elegant. Dit drink je koud, bij iets delicaats als sashimi of gebakken vis. Niet goedkoop, maar de moeite waard als bijzondere aanleiding.
Voor je eerste fles: ga voor een junmai ginjo. Dat is het midden van de markt, toegankelijk genoeg om er meteen van te genieten en interessant genoeg om er iets van te leren.
Warm, koud of op kamertemperatuur
Sake kan alles. Dat is precies wat het zo prettig maakt. Eenvoudige junmai serveer je licht warm, zo'n 40 tot 45 graden, door de fles in een kommetje warm water te zetten. De smaak wordt er voller en zachter van. Ginjo en daiginjo drink je gekoeld, tussen de 10 en 15 graden. Op kamertemperatuur werkt ook goed voor junmai-types.
Er is een misverstand dat sake altijd warm gedronken wordt. Dat geldt voor eenvoudigere soorten; duurdere sake warm serveren haalt juist de subtiele aroma's kapot. Houd de vuistregel aan: lichter en duurder is kouder beter.
Wil je meer weten over het kiezen van een goed glas drank bij de maaltijd? Lees ook ons artikel over wijn kiezen, want een aantal van die principes gelden ook bij sake.
Bij welk eten past sake
Wijn pakt soms moeite met gember, koriander, azijn of mosterd. Sake trekt zich daar niets van aan. Dat maakt het verrassend flexibel als je het combineert met eten.
Sake past uitstekend bij:
- Japanse gerechten: sashimi, yakitori, ramen, tempura, gyoza
- Kaas - onverwacht, maar sake en kaas zijn een populaire combinatie die steeds vaker opduikt op proeverijen
- Oesters en andere schaaldieren
- Lichte pasta's en risotto
- Aziatische fusiongerechten met gember, limoen of sesamolie
Een glas junmai bij gegrilde kip met teriyakisaus is beter dan je zou denken. En bij een Hollandse kaasplank presteert sake opvallend goed. Ben je meer van Japans koken thuis? In ons artikel over Japanse gerechten voorbij sushi vind je inspiratie voor wat je naast die sake op tafel kunt zetten.
Waar je sake koopt en wat het kost
Gall & Gall verkoopt tegenwoordig een paar toegankelijke flessen sake. Sommige grotere Albert Heijns hebben ook een klein aanbod. Voor een echte keuze ga je naar een slijterij met brede import, of je bestelt online bij een specialist.
Budget: rekent voor een goede junmai of ginjo op 15 tot 25 euro. Daiginjo begint rond de 30 euro en loopt snel op. Voor een eerste kennismaking is de middencategorie prima: je hoeft niet gelijk te investeren in de duurste fles.
Let op de houdbaarheidsdatum, want sake is niet eeuwig houdbaar zoals je bij wijn soms ziet. Na openen bewaar je het in de koelkast en drink je het binnen twee weken op. Een geopende fles sake die een maand in de keukenkast staat verliest snel zijn frisheid. Het is net als bij wijn: na openen wil je er snel van genieten.
Dit is waarom sake het uitstel niet waard is
Als sake al een tijdje op je lijst stond, is dit het sein om gewoon een fles te kopen. Begin met een junmai ginjo, drink het koud bij een maaltijd naar keuze, en probeer daarna dezelfde sake eens licht warm. Je ziet direct hoe veelzijdig deze drank is.
Sake vergt geen expertise of dure glazen. Wat het vraagt is dat je het een kans geeft buiten het restaurant. Eenmaal thuis ontdekt is de kans groot dat het een vaste plek in je drankenkast verovert.